Stok Devir Hızı Nedir?
Stok Devir Hızı (Inventory Turnover Ratio), belirli bir dönemde stoklarınızın kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir. Envanter yönetimi verimliliğinin en temel göstergelerinden biridir.
Stok Devir Hızı = Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stok Değeri
Ortalama Stok = (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) / 2
Sonucu Nasıl Yorumlayalım?
Yüksek devir hızı genellikle olumludur: ürünler hızlı satılıyor, stokta az para bağlı kalıyor. Ancak aşırı yüksek hız, stoksuzluk riskini artırabilir.
Düşük devir hızı genellikle sorun işaretidir: yavaş hareket eden stok, nakit akışını zorlar ve depolama maliyetlerini artırır.
Yavaş hareket eden stok, nakit sıkışıklığı riski
Sağlıklı denge, çoğu sektör için ideal aralık
Hızlı satış, ancak stoksuzluk riski olabilir
Sektör Benchmarkları
İdeal devir hızı sektöre göre büyük farklılıklar gösterir:
| Sektör | Tipik Devir Hızı | Not |
|---|---|---|
| Market / Gıda | 12-20 | Bozulabilir ürünler, hızlı hareket |
| Giyim / Moda | 4-6 | Sezonluk ürünler |
| Mobilya | 4-8 | Yüksek birim fiyat, uzun satış döngüsü |
| Otomotiv Yedek Parça | 4-8 | Geniş SKU çeşitliliği |
| Elektronik | 5-8 | Hızlı değer kaybı riski |
Stok Gün Sayısı: Alternatif Bir Bakış
Devir hızını gün cinsinden ifade etmek daha somut bir anlayış sağlar:
Stok Gün Sayısı = 365 / Stok Devir Hızı
Örnek: Devir hızı 6 ise → 365/6 = ~61 gün
Bu, stoklarınızın ortalama 61 günde bir yenilendiği anlamına gelir.
Stok Devir Hızını Nasıl İyileştirirsiniz?
1. Talep Tahminini Geliştirin
Daha doğru talep tahmini, hem stoksuzluğu hem fazla stoku önler.
2. Yavaş Hareket Eden Stokları Belirleyin
ABC analizi ile düşük performanslı ürünleri tespit edin. Promosyon, fiyat indirimi veya üretimden kaldırma kararları alın.
3. Tedarik Sürelerini Kısaltın
Daha kısa tedarik süreleri, daha az emniyet stoğu ile çalışmanızı sağlar.
4. Sipariş Miktarlarını Optimize Edin
EOQ (Ekonomik Sipariş Miktarı) modelini kullanarak ideal sipariş büyüklüğünü hesaplayın.
5. Ürün Yaşam Döngüsünü Yönetin
Yeni ürün girişleri ve eski ürünlerin sonlandırılması planlı olmalı.
"Stok devir hızı tek başına bir hedef değil, dengelenmesi gereken bir metriktir. Çok yüksek de çok düşük de sorun yaratır."
Sonuç
Stok devir hızı, envanter yönetimi performansınızın nabzını tutar. Düzenli olarak izleyin, sektör benchmarklarıyla karşılaştırın ve sürekli iyileştirme hedefleyin:
- Aylık veya çeyreklik olarak hesaplayın ve trendleri izleyin
- Ürün kategorileri bazında ayrıştırarak analiz edin
- Yavaş hareket eden stoklar için aksiyon planları oluşturun
- Talep tahmini ve tedarik süreçlerini optimize edin
