Parti ve Lot Takibi Nedir?
Parti (Batch) ve Lot takibi, aynı koşullarda üretilen veya tedarik edilen ürün gruplarının tüm yaşam döngüsü boyunca izlenmesidir. Bu, hammadde girişinden son tüketiciye kadar tam izlenebilirlik sağlar.
Parti: Tek bir üretim sürecinde, aynı koşullarda üretilen ürün grubu.
Lot: Aynı tedarikçiden, aynı zamanda gelen ürün grubu (genellikle hammaddeler için).
Neden Parti Takibi Gerekli?
🚨 Geri Çağırma (Recall)
Sorunlu bir ürün tespit edildiğinde, sadece etkilenen partiyi geri çağırabilirsiniz. Tüm üretimi durdurmak gerekmez.
📋 Yasal Uyumluluk
Gıda, ilaç ve kozmetik sektörlerinde yasal zorunluluktur. FDA, EFSA ve Türk mevzuatı izlenebilirlik şart koşar.
🔍 Kalite Kontrolü
Kalite sorunlarının kök nedenini tespit etmek için hangi hammadde, hangi makinede işlendiğini bilmeniz gerekir.
📅 Son Kullanma Takibi
FEFO (First Expired First Out) uygulaması için parti bazında son kullanma tarihi takibi şarttır.
Hangi Sektörlerde Zorunlu?
- Gıda ve İçecek: Tüm gıda üreticileri ve işleyiciler
- İlaç ve Tıbbi Cihaz: GMP (Good Manufacturing Practice) gereklilikleri
- Kozmetik: AB Kozmetik Yönetmeliği gereklilikleri
- Kimya: Tehlikeli madde takibi
- Otomotiv: Özellikle güvenlik parçaları için
Parti Takibi Nasıl Uygulanır?
1. Parti Numaralandırma Sistemi
Anlamlı ve tutarlı bir parti numarası formatı oluşturun:
Örnek: 2026-01-15-A-001
Tarih + Vardiya + Sıra Numarası
2. Üretim Kayıtları
Her parti için kaydedin:
- Kullanılan hammadde lot numaraları
- Üretim tarihi ve saati
- Kullanılan makine/hat
- Operatör bilgisi
- Proses parametreleri (sıcaklık, süre vb.)
- Kalite kontrol sonuçları
3. İleri ve Geri İzlenebilirlik
İleri izlenebilirlik: Bir hammadde hangi bitmiş ürünlere gitti?
Geri izlenebilirlik: Bir bitmiş üründe hangi hammaddeler kullanıldı?
"İyi bir izlenebilirlik sistemi, 4 saat içinde tüm etkilenen ürünleri tespit edebilmelidir. Bu, AB gıda mevzuatının gerekliliklerinden biridir."
Teknoloji Seçenekleri
Barkod Sistemi
En yaygın ve uygun maliyetli çözüm. Parti numarası barkod içine gömülür.
RFID
Daha yüksek maliyet, ancak toplu okuma ve zorlu ortamlarda avantaj sağlar.
QR Kod
Daha fazla veri kapasitesi, mobil cihazlarla kolay okuma.
ERP Entegrasyonu
Parti takibi, envanter ve üretim sisteminizle entegre çalışmalıdır. Ayrı bir sistem olarak yönetmek hataya açıktır.
Sonuç
Parti ve lot takibi, sadece yasal uyumluluk için değil, kalite yönetimi ve müşteri güveni için de kritiktir:
- Sektörünüzün yasal gerekliliklerini net olarak anlayın
- Tutarlı ve anlamlı bir parti numaralandırma sistemi oluşturun
- Tüm üretim sürecini kayıt altına alın
- Düzenli izlenebilirlik tatbikatları yapın
- Entegre bir yazılım altyapısı kullanın
