İki Kritik Kavram
Emniyet Stoğu ve Yeniden Sipariş Noktası, sıkça karıştırılan ancak farklı amaçlara hizmet eden iki kritik envanter yönetimi kavramıdır. Her ikisini de doğru anlamak, stoksuzluk ve aşırı stoklamayı önlemenin anahtarıdır.
🛡️ Emniyet Stoğu (Safety Stock)
Beklenmedik talep artışlarına veya tedarik gecikmelerine karşı tutulan tampon stok.
🔔 Yeniden Sipariş Noktası (ROP)
Yeni sipariş vermeniz gereken stok seviyesi. Bu noktaya ulaştığınızda sipariş tetiklenir.
Emniyet Stoğu Detaylı
Emniyet stoğu, belirsizliğe karşı sigortanızdır. Hiçbir tahmin %100 doğru değildir ve tedarik zinciri her zaman planlandığı gibi çalışmaz.
Emniyet Stoğu Formülü
Emniyet Stoğu = Z × σ × √L
Z = Hizmet seviyesi katsayısı | σ = Talep standart sapması | L = Tedarik süresi
Hizmet Seviyesi Katsayıları (Z):
- %90 hizmet seviyesi → Z = 1.28
- %95 hizmet seviyesi → Z = 1.65
- %99 hizmet seviyesi → Z = 2.33
Hizmet seviyesi ne kadar yüksek olursa, emniyet stoğu da o kadar artar. Bu bir maliyet-hizmet dengesidir.
Yeniden Sipariş Noktası Detaylı
Yeniden Sipariş Noktası (ROP), stok seviyeniz bu noktaya düştüğünde yeni sipariş vermeniz gerektiğini belirtir.
ROP Formülü
ROP = (Günlük Talep × Tedarik Süresi) + Emniyet Stoğu
Örnek:
- Günlük ortalama satış: 10 adet
- Tedarik süresi: 5 gün
- Emniyet stoğu: 15 adet
- ROP = (10 × 5) + 15 = 65 adet
Stok 65 adede düştüğünde sipariş vermelisiniz.
İkisi Arasındaki İlişki
ROP, emniyet stoğunu içerir. Görsel olarak:
Optimize Etme Stratejileri
Emniyet Stoğunu Azaltmak
- Talep tahmini doğruluğunu artırın: σ düşer, emniyet stoğu düşer
- Tedarik süresini kısaltın: L düşer, emniyet stoğu düşer
- Tedarik güvenilirliğini artırın: Belirsizlik azalır
- Hizmet seviyesini gözden geçirin: Her ürün için %99 gerekli mi?
Dinamik ROP
Sabit ROP yerine, mevsimselliğe ve trende göre ayarlanan dinamik ROP kullanın. Yazın yüksek talep varsa, yaz aylarında ROP artırılmalıdır.
"En iyi envanter yönetimi, en az stokla en yüksek hizmet seviyesini yakalar. Bu denge, doğru hesaplama ve sürekli optimizasyonla sağlanır."
Sonuç
Emniyet stoğu ve yeniden sipariş noktası, envanter yönetiminin temel taşlarıdır:
- Emniyet stoğu: Belirsizliğe karşı tampon (ne kadar tutayım?)
- ROP: Sipariş tetikleyici (ne zaman sipariş vereyim?)
- İkisi birlikte çalışarak stoksuzluğu önler
- Her ürün için ayrı ayrı hesaplanmalıdır
- Düzenli olarak gözden geçirilmeli ve güncellenmelidir
